آن معلوم است كه اگر حفظ خدا نميبود تو ميل به آنها ميكردى پس چون پيوسته در حفظ خدا هستى معصومى . « لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الأَرْضِ » 76 مجمع : مجاهد و قتاده گفته‌اند : چون اعراب مكّه كوشش در اخراج پيغمبر كردند اين آيه به آن اشاره كرده است . ابن عبّاس گفته است : اشاره بسخن يهود مدينه است با آن حضرت كه اگر تو پيغمبر هستى برو بشام كه سرزمين پيغمبران است « 1 » . « لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلَّا قَلِيلًا » 76 مجمع : يعنى مخالفين تو مدّت كم زنده خواهند ماند كه فاصله ى خروج پيغمبر ( ص ) از مكّه تا جنگ بدر باشد ، يا عدّه ى كم از مخالفين تو باقى خواهند ماند كه بعد از جنگ بدر مسلمان شدند . « أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ » 78 طبرى : عبد الرّحمن بن اسود از پدرش روايت كرده است كه با عبد اللَّه مسعود بر بامى بوديم كه آفتاب غروب كرد او اين جمله را قرائت كرد تا آخر آيه سپس سوگند ياد كرد كه معنى « لِدُلُوكِ الشَّمْسِ » همين وقت است كه افطار روزه شود و نماز گزارده شود ، عبد اللَّه عبّاس گفته است مقصود زوال شمس است كه هنگام ظهر باشد . و ابن عبّاس و عكرمه گفته‌اند : « غسق اللَّيل » نمودارى شب است . و اشعث از جعفر از ابو جعفر ( گويا مقصود طبرى امام صادق و امام باقر عليهما السّلام است ) نقل كرده است كه ، « إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ » يعنى نماز عصر . مجمع : از امام باقر و صادق عليهما السّلام روايت شده است كه دلوك شمس وقت زوال است و مقصود نماز ظهر است ، و « غَسَقِ اللَّيْلِ » بگفته ى ابن عبّاس آغاز نمودارى شب است و بقول مجاهد غروب آفتاب است . و جبّائى گفته است تاريكى شب است ، و از امام باقر و صادق ( ع ) نقل شده است كه نصف شب است . و ظاهر آيه اين است كه وقت ظهر و عصر از زوال است تا غروب ، و مغرب و عشا از غروب است

--> ( 1 ) رسول خدا در مدينه با يهود رو برو شد و آيه در مكه قبل از هجرت نازل شده و سخن منقول از ابن عباس صحيح به نظر نميرسد و قول درست قول مجاهد و قتاده است ( مصحح ) .